عبدالرحمن شرفکندی ( هژار )
0نویسنده ، محقق ، مترجم و شاعر نامدار ، استاد عبدالرحمن شرفکندی مشهور و متخلص به هژار به سال 1339 هـ . ق مطابق با 1300 هـ . ش در شهر مهاباد دیده به جهان گشود . پدرش مشهور به ملامحمدپور ، مردی روحانی و متدین بود که از راه کسب و کار امرار معاش می کرد و زندگی ساده و فقیرانه ای داشت . عبدالرحمن دوساله بود که دامان محبت مادرش را از دست داد و از همان کودکی سختی و تلخی زندگی را تجربه کرد . با شروع پنج سالگی نزد پدرش الفبا و قرائت قرآن را آغاز کرد و سپس مدتی به مکتبخانه رفت و از آنجا رهسپار خانقاه شیخ برهان شد و پس از فرا گرفتن مقدمات ، به روستاهای اطراف عزیمت کرد و کلاس درس تنی چند از مدرسین علوم اسلامی آن زمان حاضر شد . او در سن هفده سالگی بار مسئولیت مراقبت از خواهران و برادران صغیرش را بردوش نهاد . هژار ناچار درس و تحصیل را بعد از مرگ پدر ، رها کرد و به کسب و کار روی آورد . و به دلیل تحصیل برادران با همه مشکلات شهر نشینی ، به مهاباد نقل کرد . نیاز به امکانات بیشتر موجب شد که کسب و کارش را رونق بیشتری دهد . هنگام برداشت محصول ، از کشاورزان بوکان و روستاهای اطراف گندم و ... می خرید و به تبریز می برد و می فروخت . همچنین گاو و گوسفند معامله می کرد و به کار کشاورزیش هم می رسید .ناگفته نماند که با همه گرفتاریها، علاقه شدید عبدالرحمن جوان به زبان و ادبیات کردی چنان بود که تا سالها بسیاری از دواوین شعرای مرد زبان را خوانده بود و بیشتر آنها را از حفظ داشت . او تخلص هژار به معنی بینوا و درویش را برای خود برگزید و با خود عهد کرد که هیچگاه به خاطر مال و مقام ، دست به قلم نبرد . اشعار دل انگیز هژار به زودی به دلها راه یافت و ورد زبان خاص و عام شد. و نخستین دیوان اشعارش که ئاله کوک نام داشت چاپ و منتشر گردید و به زبان آذری نیز ترجمه وانتشار یافت . هژار به دلیل مسائل سیاسی پس از دوماه حبس در سقز ، در حالیکه می خواستند او را به مهاباد منتقل کنند در فرصتی موفق به فرار شد و پس از روزها پیاده روی در برف و سرما ، وارد خاک عراق شد . با وجود مشکلات فراوان در آنجا ، دست از مطالعه نکشید و همواره بخشی از مختصر دستمزدش را به خرید کتاب اختصاص می داد . کار طاقت فرسا و سوء تغذیه مسمومش کرد و توسط جمعی از دوستدارانش به بیمارستانی در جبل لبنان انتقال یافت . این بیمارستان کتابخانه بزرگی داشت حاوی کتاب های ارزشمند بسیار به زبان عربی . هژار دو سال و چند ماه در آنجا بسر برد و در این مدت بیشتر اوقاتش را به مطالعه گذراند و اطلاعاتش را در زمینه زبان و ادبیات عرب تکمیل کرد . بطوری که وقتی به عراق بازگشت به عضویت در مجمع علمی آن کشور درآمد و مجال یافت که به مطالعه و تحقیق بیشتر بپردازد . و به علاوه برخی از اشعار و مقالاتش را منتشر نماید .
هژار سه سال نیز در سوریه اقامت گزید . سرانجام هژار بعد از 17 سال به ایران بازگشت . دولت ایران او را در عظیمیه کرج سکنی داد و بدین ترتیب او بار دیگر چندمین بار و در سرپیری ، باز زندگی را از صفر شروع کرد . در دانشگاه تهران ترجمه قانون در طب ، تألیف ابوعلی سینا را به او پیشنهاد دادند در ازای دستمزد مختصری ، و با ترجمه اولین کتاب از این اثر ، در محافل علمی و ادبی راه پیدا کرد و به عضویت فرهنگستان زبان فارسی درآمد . بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه 1357 مجال آن را یافت که در زمینه کار مورد علاقه اش ،کار فرهنگی بیشترین استفاده را از عمر عزیزش برد و با تلاش سخت و خستگی ناپذیر بیشتر ساعات شبانه روز را به تحقیق و تالیف و ترجمه مشغول بود و در سایه این کار پیگیر آثار ارزشمند و کم نظیری را در زمینه های مختلف علمی و ادبی و فرهنگی از خود به یادگار گذاشت ، که از جمله آنها شرح دیوان اشعار شیخ احمد جزیری ، ترجمه دوره کامل قانون ابن سینا در هفت جلد ، گردآوری فرهنگ جامع لغات کردی به کردی و فارسی ، زندگینامه خودش و بالاخره ترجمه کامل قرآن کریم را می توان نام برد . سرانجام در روز پنجشنبه دوم اسفند ماه سال 1369 در تهران بر اثر بیماری جان پاکش به جوار یار شتافت و بدرود حیات گفت . جنازه استاد را به مهاباد منتقل کردند و در حالیکه شهر در ماتم نشسته بود و جمعیت انبوهی از دور و نزدیک برای وداع با وی گرد آمده بودند ، با تجلیل بسیار تا گورستان بداق سلطان مشایعت شد و در کنار هیمن و ملاغفور به خاک سپرده شد . وی در سرودن شعر از سبک قادر کویی پیروی می کرد .
آثار و تألیفات استاد هژار :
1- ئاله کوک ، دیوان اشعار
2- به تیی سه ره مه ره لاسایی سه گ و مانگه شه و ، منظومه ای شامل طنزهای اجتماعی
3- ترجمه منظومه مه م و زین خانی از کردی به کرمانجی به کردی سورانی
4- بوکوردستان ، دیوان اشعار
5- ترجمه رباعیات خیام به کردی با حفظ قالب عروضی رباعی
6- ترجمه شر فنامه بدلیسی به کردی با افزودن مقدمات و تعلیفات
7- هوزی له بیرکراوی گاوان ، ترجمه از عربی به کوردی
8- ترجمه مجموعه قانون در طب ابوعلی سینا شامل 5 کتاب که در 7 مجله انتشار یافته است .
9- یه ک له په نای خال و سیفری بی بوانه وه ، ترجمه یک جلوش بینهات صفرها ، اثر دکتر علی شریعتی از فارسی به کردی
10- ئاری برا ، وار ا برا ، ترجمه آری این چنین بود برادر ، اثر دکتر علی شریعتی از فارسی به کردی
11- عیرفان ، به رامبه ری ، ئازادی ، ترجمه عرفان ، برابری ، آزادی ، اثر دکتر علی شریعتی
12- دایه ! باوه ! کی خراوه ؟ ترجمه پدر ! مادر ! ما متهمیم ، اثر دکتر علی شریعتی
13- شرح دیوان اشعار شیخ احمد جزیری
14- ترجمه آثار البلاد و اخبار العباد به فارسی ، اثر زکریابن محمد بن محمود القزوینی
15- فرهنگ جامع کردی به کردی و فارسی
16- پینج ئه نگوست ده نیه یه که مست ، ترجمه یک انگشت یک مشت است ، اثر بریژیت و نگور بورسکی از فارسی
17- چیشتی مجیور ، زندگی نامه هه ژار به قلم خودش ، کردی
18- ترجمه قرآن کریم به کردی
19- میژوی ئه رده لان ، ترجمه تاریخ اردلان ، اثر مستوره کردستانی با اضافات و تعلیقات
20- تاریخ سلیمی نیه ، ترجمه از عربی به فارسی
21- روابط فرهنگی ایران و مصر ، ترجمه از عربی به فارسی
22- فرهنگ فارسی به کردی .
حسن مولاپناه: خدایش بیامرزاد فخر ادبیات ایران و کردستان بودند و اینک یادگاران شان .
هانیه فتحی: مرسی ازاینکه یکی ازبزرگان هم زبانمو معرفی کردی باران جان.
فرید قاسمی: افتخاره که بو ملتی کورد
soran: ههر بژی